Có những bức tranh…
không phải để được treo trong nhà

Không phải vì chúng xấu.

Cũng không phải vì chúng đắt quá.

Mà chỉ vì chúng quá thật.

Có những bầu trời được quét bằng những nhát cọ không hề do dự.

Có những mảng màu bị đẩy tới tận mép khung vải, như thể họa sĩ không còn muốn giữ lại điều gì cho riêng mình.

Lớp sơn dày lên ở nơi ánh sáng lẽ ra phải rực lên. Mỏng đi ở khoảng trống lẽ ra phải được phủ kín.

Con mắt quen kỹ thuật sẽ thấy điều đó.

Sẽ thấy chỗ màu bị nện xuống mà không kịp trộn lại trên palette.

Sẽ thấy những vệt cọ chéo nhau, không sửa, không làm mượt.

Sẽ thấy cả nơi lẽ ra phải có một lớp glaze mỏng…

nhưng người họa sĩ đã quyết định cứ để yên đó.

Và chính cái “không đặt vào” ấy mới làm bức tranh khó sống trong một phòng khách ưa sự bình an.

Vì có những bức tranh không sinh ra để làm nền cho sofa. Không sinh ra để hợp mệnh, hợp hướng, hợp màu rèm.

Chúng sinh ra từ một cơn say.

Treo chúng lên, căn phòng sẽ không còn chỉ là căn phòng.
Nó sẽ trở thành nơi có người từng đau, từng yêu, từng run rấy...

Mà, đâu phải ai cũng muốn sống cùng sự thật đó mỗi ngày.

Nên có những bức tranh…
chỉ nên mở ra trên màn hình máy tình, phóng lớn full scree, ngồi nhìn một mình.

Cần một ly cafe, hay... rượu mạnh...để nhìn xuyên qua nó....

Và Wheatfield with Crows là một bức như vậy.

Trước khi vung những nhát cọ cuồng nộ ấy xuống cánh đồng lúa mì,
có lẽ ông đã ngồi rất lâu trong bóng tối của chính mình.

Ta là ai giữa vũ trụ này?

Đau khổ có ý nghĩa gì không?

Có một trật tự nào đó đang vận hành thế giới này…

hay tất cả chỉ là những va chạm tình cờ?

Có thể Ông đi tìm câu trả lời.
Không bằng những khái niệm dày cộm.
Mà bằng đêm dài mất ngủ.
Bằng những bức thư gửi đi rồi chờ hồi âm.
Bằng niềm tin lúc rực sáng, lúc lịm đi... lặng lẽ.

Rồi đến một lúc.. có thể ông hiểu:
Có những câu hỏi không thể giải bằng những tự vấn điên loạn.
Và thế là ông cầm cọ lên.

Hội họa — trong tay ông — không còn là sự tái hiện thế giới.
Nó trở thành một thứ ngôn ngữ kỳ quái nhất của 'tư tưởng'.

Không lập luận.
Không chứng minh.
Cũng không kết luận điều gì.

Chỉ là một cánh đồng, vội vã, hấp tấp....
là mảng diện tích cần bôi phết nhiều nhất
Một bầu trời như đang sụp xuống.
Một con đường đột ngột... dừng lại... như ông đã đứng lại... rất lâu

Giữa bầu trời cuộn xoáy ấy có một đám mây trắng nhỏ.
Tròn tròn.
Hau háu.
Mà như thể nó không thuộc cái dải màu trắng đang xé ngang không gian.

Rồi một cánh quạ bay tới.
Đen.
Gãy.
Đập cánh bay vào cái nền vàng và xanh ấy...

Khoảnh khắc ấy...
bị ông bắt lại
đám mây không còn chỉ là mây.
Nó giống một hình hài có mắt.
Hay một khuôn mặt trắng bệch,
tròn tròn như chiếc mặt nạ lạc vào ngày hội.

Nhưng nó không dọa ai cả.
Nó chỉ nhìn.
Nhìn con đường đất vàng vặn vẹo phía dưới.
Nhìn bầy quạ đang bay ngược gió.
Nhìn người đứng trước bức tranh..
nghiền ngẫm...

Cuối con đường ấy là gì?

Có người bảo là vựcsâu.
Có người bảo là cái chết.
Có người bảo là sự đứt đoạn.

Nhưng... có ai không... nhìn thấy một mảng màu xanh.

Một dải xanh kéo dài từ vệt cỏ,
len âm thầm về phía chân trời.
Không còn sáng, mà như bị bụi đường nhiễm bẩn.
Không hứa hẹn.
Chỉ là một khoảng thở.

Có thể con đường không dẫn về đâu cả,
không dẫn về nhà.
Không dẫn đến một định nghĩa nào đó vô nghĩa cho cuộc đời.
Nhưng biết đâu… chỉ cần ở đoạn cuối cùng đó...
có một mảng màu xanh... đủ để bình yên.

Không cần to tiếng.
Không cần giải thích.
Chỉ cần yên lặng.

Có khi bức tranh này... không nói gì về tuyệt vọng.
Mà có khi, nó nói về khoảnh khắc cuối cùng, mà...
một linh hồn vẫn còn nhìn thấy một mảng xanh
dù bầu trời đang xoáy lại phía trên.

Và đám mây tròn tròn kia biết đâu không phải là ma. Mà là con mắt còn sót lại của hy vọng.

Có người bảo: phải học quy tắc màu.
Phải biết ánh sáng đặt ở đâu.
Phải hiểu bố cục cân bằng thế nào.

Nhưng những “quy tắc” ấy,
nếu nhìn kỹ,
chỉ là đúc kết muộn màng từ những kẻ đã dám đi trước.
Từ những người từng sai lầm.
Từng khắc khoải...
Từng vấp ngã.
Từng vung tay khi chưa biết tên gọi của điều mình đang làm.

Có một thời,
sinh viên mỹ thuật chưa có những thuật ngữ to tát để bấu víu.
Chỉ có màu, vải, và một tâm hồn đang tìm một hơi thở.

Về sau, người ta đặt tên cho những nhát cọ ấy.
Gọi đó là trường phái.
Gọi đó là cách mạng.
Gọi đó là thiên tài.

Nhưng... vào khoảnh khắc Van Gogh thở hắt ra...
trước bức tranh còn ướt màu,
chưa có nhiều khái niệm như thế.

Chỉ có một con người vừa mới dùng màu vẽ để trả lời một câu hỏi mà ngôn ngữ không kham nổi.

Màu sắc.. để trả lời...

"những ám ảnh vô cùng...
đến nỗi... người ta hay gọi đó là sự điên loạn..."

Credit

Cám ơn người đã gợi những ý tưởng đủ chậm... đủ chín... để có bài viết này...
Bài viết của Vân Thùy

...